Google DeepMind, bilim dünyasında çığır açabilecek yeni yapay zekâ modeli AlphaProtein Novo’yu erişime açtı. Geleneksel protein modellerinden farklı olarak yalnızca mevcut yapıları tahmin etmekle kalmayan sistem; ilaç, kimya ve geri dönüşüm süreçleri için doğada henüz karşılığı bulunmayan enzimleri sıfırdan tasarlayabiliyor.
YENİ NESİL DİFÜZYON TEKNOLOJİSİYLE ÖZEL ÜRETİM
Sistem, istenen kimyasal tepkimeye ait katalitik motif ve hedef molekül verilerini işleyerek difüzyon modeli aracılığıyla çalışıyor. Tepkimenin gerçekleşmesini sağlayacak kritik atom düzenini koruyan yapay zekâ, proteinin kalan kısmını sıfırdan inşa ediyor.
Üretilen tasarımlar; LigandMPNN ile yeniden düzenlenip AlphaFold 3 ile üç boyutlu olarak test edilirken, molekülün bağlanma biçimi ve atomlar arası mesafeler hassasiyetle inceleniyor.
İLAÇ VE ÇEVRE TEKNOLOJİLERİNDE YENİ ÇÖZÜMLER
AlphaProtein Novo’nun yetenekleri, özellikle iki kritik alanda dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu:
İlaç Sentezinde Yüksek Seçicilik: Piperidin türevlerinin üretiminde kullanılan doğada bilinmeyen yeni bir enzim tasarlayan sistem, hedef molekülün istenen bölgede oluşmasını sağlayarak rakip ürüne kıyasla 99 kat daha fazla verim elde etti. Bu yaklaşım, kimyasal süreçlerde yan ürünlerin azaltılmasına olanak tanıyor.
Plastik Atıklarla Mücadele: Plastiklere esneklik kazandıran ve çevre kirliliğine yol açan DEHP kimyasalını parçalayabilen özel bir enzim geliştirildi. Normalde zorlu koşullarda bozulabilen doğal enzimlerin aksine, yapay zekâ tasarımı bu enzim 90 derece Celsius sıcaklıkta ve asetonitril içeren zorlu ortamlarda bile yüksek aktivitesini korumayı başardı.
Araştırmacılar, tasarlanan bazı enzimlerin doğal benzerlerine göre yüzde 60’a kadar daha küçük olduğunu ve bunun da aktif bölge yoğunluğunu artırabileceğini belirtiyor. Sistem, kaynak kodunun açık kaynak haline getirilmesi sayesinde küresel ölçekteki bilim insanlarının kullanımına sunulmuş durumda.
